કેન્દ્ર સરકારની સબ્સિડી નીતિના કારણે દેશના ખેડૂતોને DAP અને યુરિયા ખાતર બહુ ઓછી કિંમતે મળી રહ્યું છે. ખરીફ અને રવિ બંને સીઝનમાં ખાતરની કિંમત હંમેશા ખેડૂતો માટે ચિંતાનો વિષય રહે છે, પરંતુ 2025માં સરકારે આ મામલે મોટી રાહત આપી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ખાતરના ભાવ વધ્યા હોવા છતાં ભારતમાં ખેડૂતોને નક્કી MRP પર યુરિયા અને DAP ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી રહી છે, જેના કારણે ખેતીનો ખર્ચ મોટા ભાગે નિયંત્રિત રહ્યો છે.
ખાતરની કિંમત 2025માં કેમ ઓછી છે
સરકારની સબ્સિડી વ્યવસ્થાના કારણે યુરિયા અને DAPની કિંમતો સ્થિર રાખવામાં આવી છે. યુરિયાની 45 કિલોની થેલી ખેડૂતોને લગભગ ₹242માં મળી રહી છે, જ્યારે તેની વાસ્તવિક કિંમત ₹2500થી વધુ છે. તેવી જ રીતે 50 કિલોની DAP થેલીનું MRP આશરે ₹1350 રાખવામાં આવ્યું છે, જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેની કિંમત ₹4000થી વધુ ચાલી રહી છે. આ મોટો તફાવત સરકાર સબ્સિડી દ્વારા ભરપાઈ કરે છે.
સરકારની ફર્ટિલાઇઝર સબ્સિડી યોજના શું છે
DAP અને યુરિયા ન્યૂ રેટ 2025 પાછળ સરકારની સ્પષ્ટ નીતિ છે. યુરિયા પર સીધી યુરિયા સબ્સિડી આપવામાં આવે છે, જેમાં વાસ્તવિક કિંમત અને MRP વચ્ચેનો સંપૂર્ણ તફાવત સરકાર ખાતર કંપનીઓને ચૂકવે છે. જ્યારે DAP અને અન્ય ફોસ્ફેટ તથા પોટાશ ખાતર પર ન્યુટ્રિએન્ટ બેઝ્ડ સબ્સિડી લાગુ થાય છે, જેમાં ખાતરમાં રહેલા પોષક તત્ત્વોના આધારે સબ્સિડી નક્કી કરવામાં આવે છે. આ વ્યવસ્થાથી ખેડૂતો પર મહંગાઈનો ભાર પડતો નથી.
યુરિયા ન્યૂ રેટ 2025થી ખેડૂતોને સૌથી વધુ ફાયદો
યુરિયા પર મળતી સબ્સિડી ખેડૂતો માટે સૌથી મોટી રાહત છે. નાના અને મધ્યમ ખેડૂતો ઘણા વર્ષોથી લગભગ એક જ કિંમતે યુરિયા ખરીદી રહ્યા છે. 45 કિલોની થેલી ₹242માં મળવાથી પાકનો ખર્ચ ઘટે છે અને ખેડૂતોની આવક પર સીધો સકારાત્મક અસર પડે છે.
DAP ન્યૂ રેટ 2025 સ્થિર કેવી રીતે રાખવામાં આવ્યો
DAP ખાતર આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર પર ઘણું આધારિત છે અને ત્યાં તેની કિંમતો સતત વધતી રહે છે. તેમ છતાં ભારતમાં 50 કિલોની DAP થેલી ₹1350માં ઉપલબ્ધ છે. સરકાર NBS સબ્સિડી અને ખાસ સહાય પેકેજ દ્વારા તેની કિંમત નિયંત્રિત રાખે છે, જેથી ખેડૂતોને ફોસ્ફરસ ખાતરની અછત ન પડે અને સમયસર વાવણી શક્ય બને.
ખાતરની ઉપલબ્ધતા અને કાળાબજારી પર નિયંત્રણ
DAP અને યુરિયાની કિંમત નક્કી રાખવાની સાથે સરકાર તેની ઉપલબ્ધતા પર પણ કડક નજર રાખે છે. બફર સ્ટોક, વિદેશી સપ્લાય કરારો અને iFMS ટ્રેકિંગ સિસ્ટમ દ્વારા ખાતરની આવક-જાવક પર દેખરેખ રાખવામાં આવે છે. વધારે કિંમતે ખાતર વેચનારા અથવા કાળાબજારી કરનારા સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે, જેથી ખેડૂતોને યોગ્ય ભાવ પર ખાતર મળી શકે.
સબ્સિડીનો ફાયદો ખેડૂતોને કેવી રીતે મળે છે
ખેડૂતોને સબ્સિડી માટે અલગથી કોઈ અરજી કરવાની જરૂર નથી. આધાર કાર્ડ અથવા કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ દ્વારા જ્યારે ખેડૂત PoS મશીન પરથી ખાતર ખરીદે છે, ત્યારે સબ્સિડીવાળો દર આપમેળે લાગુ થઈ જાય છે. સબ્સિડીની રકમ DBT સિસ્ટમ મારફતે સીધી ખાતર કંપનીઓને આપવામાં આવે છે, જેથી ખેડૂતોને તરત જ ઓછી કિંમતે ખાતર મળી જાય છે અને પ્રક્રિયા સંપૂર્ણ રીતે પારદર્શક રહે છે.